Quy định mới 2026 về chứng chỉ hành nghề chứng khoán

Muốn làm môi giới, phân tích đầu tư hay quản lý quỹ tại các công ty chứng khoán, bạn bắt buộc phải có “giấy thông hành” mang tên chứng chỉ hành nghề chứng khoán. Từ đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 135/2025/TT-BTC với hàng loạt thay đổi về cách cấp, quản lý và số hóa loại chứng chỉ này. Bài viết dưới đây tổng hợp đầy đủ thông tin theo quy định mới.

1. Chứng chỉ hành nghề chứng khoán là gì?

Chứng chỉ hành nghề chứng khoán là văn bản (dạng giấy hoặc điện tử) do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cấp cho cá nhân đáp ứng đủ điều kiện hành nghề. Chứng chỉ này cho phép người sở hữu làm việc tại công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, chi nhánh công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam, cũng như các công ty đầu tư chứng khoán hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam.

Đây được xem là điều kiện pháp lý bắt buộc, xác nhận người sở hữu đã đáp ứng đủ tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và đạo đức nghề nghiệp để thực hiện các nghiệp vụ chứng khoán. Nói cách khác, không có chứng chỉ này, cá nhân không thể đứng tên hành nghề hợp pháp trong bất kỳ mảng nghiệp vụ nào của ngành chứng khoán, dù trình độ chuyên môn có tốt đến đâu.

Quy định về chứng chỉ hành nghề chứng khoán

2. Phân loại chứng chỉ hành nghề chứng khoán

Theo quy định hiện hành, UBCKNN cấp ba loại chứng chỉ hành nghề tương ứng với ba nhóm công việc chính trong ngành. Mỗi loại gắn với phạm vi nghiệp vụ và yêu cầu chuyên môn riêng biệt.

2.1. Chứng chỉ hành nghề môi giới chứng khoán

Đây là loại chứng chỉ phổ biến nhất, dành cho người đóng vai trò trung gian giữa nhà đầu tư và thị trường. Người sở hữu chứng chỉ được phép tư vấn, tiếp nhận lệnh và thực hiện giao dịch mua bán cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ theo yêu cầu của khách hàng tại các công ty chứng khoán. Đa số nhân sự mới vào nghề thường bắt đầu từ vị trí môi giới vì điều kiện cấp tương đối dễ tiếp cận hơn so với hai loại còn lại.

Để hiểu rõ hơn về những nhiệm vụ hằng ngày của vị trí này, bạn có thể tham khảo chi tiết bài viết về mô tả công việc môi giới chứng khoán.

2.2. Chứng chỉ hành nghề phân tích tài chính

Chứng chỉ cấp cho những người làm công tác nghiên cứu, đánh giá doanh nghiệp, xây dựng báo cáo phân tích và đưa ra khuyến nghị đầu tư dựa trên dữ liệu thị trường, báo cáo tài chính. Trong quá trình định giá, các chuyên gia sẽ phải bóc tách sâu nhiều chỉ số quan trọng, đặc biệt là chỉ số vốn hóa thị trường để xác định quy mô và tiềm năng thực tế của doanh nghiệp. Vị trí này thường xuất hiện tại các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư hoặc bộ phận nghiên cứu của ngân hàng, đòi hỏi nền tảng kiến thức tài chính – kế toán vững chắc.

2.3. Chứng chỉ hành nghề quản lý quỹ

Đây là loại chứng chỉ có yêu cầu khắt khe nhất, hướng tới các chuyên gia trực tiếp quản lý danh mục đầu tư, tài sản cho quỹ đầu tư, công ty quản lý quỹ hoặc nhà đầu tư tổ chức. Người hành nghề cần am hiểu sâu về chiến lược phân bổ tài sản, quản trị rủi ro và vận hành danh mục theo đúng khẩu vị rủi ro của khách hàng.

Các chứng chỉ hành nghề chứng khoán

3. Điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán

Từ ngày 9/2/2026, Thông tư 135/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư 197/2015/TT-BTC, quy định lại cách thức tổ chức đào tạo, cấp chứng chỉ chuyên môn và chứng chỉ hành nghề. Theo đó, để được cấp chứng chỉ hành nghề, cá nhân cần đáp ứng các điều kiện sau:

• Năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không đang trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự, chấp hành án phạt tù hoặc bị cấm hành nghề chứng khoán theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
• Trình độ học vấn từ đại học trở lên: Với người tốt nghiệp ngành ngoài kinh tế, tài chính, kế toán, luật, cần bổ sung các khóa học chuyên môn về chứng khoán và thị trường tài chính.
• Có đủ các chứng chỉ chuyên môn về chứng khoán tương ứng với loại chứng chỉ hành nghề đăng ký, do Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán (thuộc UBCKNN) hoặc các cơ sở đào tạo liên kết cấp.
• Vượt qua kỳ kiểm tra trình độ chuyên môn tương ứng với từng khóa học: Những vấn đề cơ bản về chứng khoán và thị trường chứng khoán; pháp luật về chứng khoán; phân tích và đầu tư chứng khoán; môi giới và tư vấn đầu tư; quản lý quỹ và tài sản; chứng khoán phái sinh…

Một điểm mới đáng chú ý là Thông tư 135/2025/TT-BTC mở rộng danh sách các chứng chỉ quốc tế được công nhận tương đương, giúp rút ngắn thời gian học tập cho nhiều đối tượng:

• Người có chứng chỉ CIIA hoặc đã đạt kỳ thi CFA bậc II trở lên được miễn tương đương với các chứng chỉ cơ bản về chứng khoán, phân tích và đầu tư chứng khoán, phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp, quản lý quỹ và tài sản, chứng khoán phái sinh.
• Người có chứng chỉ ACCA, CPA, chứng chỉ kiểm toán viên/kế toán viên do Bộ Tài chính cấp, hoặc đã đạt CFA bậc I, CIIA bậc I được công nhận tương đương chứng chỉ Cơ bản về chứng khoán và Phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp.
• Người đang có chứng chỉ hành nghề chứng khoán hợp pháp ở nước ngoài được công nhận tương đương toàn bộ các chứng chỉ chuyên môn trong nước.

Ngoài ra, cá nhân tốt nghiệp cử nhân các ngành Kinh tế học, Tài chính – Ngân hàng – Bảo hiểm, Kế toán – Kiểm toán được miễn học khóa cơ bản về chứng khoán; cử nhân ngành Luật kinh tế được miễn khóa pháp luật về chứng khoán, nhưng vẫn phải tham gia kiểm tra để lấy chứng chỉ chuyên môn. Bên cạnh năng lực tài chính, việc trang bị thêm các chứng chỉ ngoại ngữ như chứng chỉ PET đối với tiếng Anh hay chứng chỉ tiếng Nhật sẽ là điểm cộng rất lớn giúp ứng viên dễ dàng làm việc tại các quỹ đầu tư ngoại hoặc chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài.

Điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán

4. Quy trình cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán

Quy trình để một cá nhân có được chứng chỉ hành nghề hiện nay gồm các bước cơ bản sau:

• Bước 1 – Hoàn thành các khóa học chuyên môn: Đăng ký học tại Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán hoặc các trường đại học liên kết đào tạo với trung tâm này.
• Bước 2 – Tham dự kiểm tra trình độ chuyên môn: Sau khi hoàn thành khóa học (hoặc thuộc diện được miễn học), thí sinh dự kỳ kiểm tra tương ứng.
• Bước 3 – Nhận chứng chỉ chuyên môn: Trong vòng 15 ngày kể từ khi đạt yêu cầu kiểm tra, Trung tâm cấp chứng chỉ chuyên môn về chứng khoán cho học viên.
• Bước 4 – Nộp hồ sơ đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề: Cá nhân gửi hồ sơ (đơn đề nghị, bằng cấp, các chứng chỉ chuyên môn, sơ yếu lý lịch…) tới UBCKNN kèm cam kết làm việc tại một tổ chức kinh doanh chứng khoán.
• Bước 5 – UBCKNN thẩm định và cấp chứng chỉ hành nghề.

Điểm đặc biệt của giai đoạn 2026 là quá trình số hóa hoàn toàn loại chứng chỉ này. Theo Thông tư 135/2025/TT-BTC, khi hệ thống công nghệ thông tin quản lý người hành nghề chứng khoán của UBCKNN chính thức vận hành, cơ quan này sẽ ngừng cấp bản giấy và chuyển sang cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử. Trên thực tế, từ ngày 1/7/2026, UBCKNN đã chính thức triển khai cấp chứng chỉ điện tử theo Nghị định 245/2025/NĐ-CP và Thông tư 135/2025/TT-BTC; người được cấp sẽ đăng nhập Hệ thống quản lý Người hành nghề chứng khoán bằng tài khoản riêng để tra cứu, quản lý thông tin hành nghề của mình.

Với những người đã có chứng chỉ bản giấy trước thời điểm này, quy định yêu cầu phải chuyển đổi sang bản điện tử trong vòng 1 năm kể từ ngày UBCKNN ban hành hướng dẫn chuyển đổi. Sau thời hạn trên, nếu chưa chuyển đổi, hệ thống sẽ không ghi nhận trạng thái “người hành nghề chứng khoán”, đồng nghĩa cá nhân đó không được phép tiếp tục hành nghề cho đến khi hoàn tất thủ tục.

Bên cạnh đó, Thông tư mới cũng bổ sung quy định về tập huấn kiến thức hàng năm cho người hành nghề, tối thiểu 8 giờ, xoay quanh pháp luật chứng khoán, hệ thống giao dịch và các sản phẩm mới. Người không hoàn thành nghĩa vụ tập huấn sẽ bị công khai danh sách trên cổng thông tin điện tử và hệ thống quản lý người hành nghề. Quy định tập huấn bắt đầu áp dụng từ 1/1/2027.

Việc liên tục cập nhật này giúp người hành nghề tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm đầu tư chứng khoán thực chiến. Từ đó, họ có thể đưa ra những bài học tư vấn đắt giá, hỗ trợ khách hàng nắm bắt cách chơi chứng khoán một cách an toàn và tối ưu hóa lợi nhuận tốt hơn trên thị trường.

Quy trình thi chứng chỉ hành nghề môi giới chứng khoán

5. Chi phí học và cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán

Tổng chi phí để sở hữu chứng chỉ hành nghề chứng khoán bao gồm nhiều khoản khác nhau:

• Học phí các khóa đào tạo chuyên môn: Đây là khoản chi lớn nhất, dao động khoảng 3.000.000 – 15.000.000 VNĐ tùy hình thức học (trực tuyến, tại trung tâm), số lượng khóa cần học và chất lượng giảng dạy của đơn vị đào tạo.
• Chi phí tài liệu, giáo trình ôn luyện: Có thể được gộp vào học phí hoặc tính riêng tùy từng trung tâm.
• Lệ phí nộp hồ sơ và cấp chứng chỉ: Theo Thông tư 25/2022/TT-BTC, phí nộp hồ sơ là 200.000 VNĐ/hồ sơ và phí cấp chứng chỉ là 500.000 VNĐ/chứng chỉ.
• Chi phí phát sinh khác: Đi lại, ăn ở nếu học tập trung xa nơi cư trú, hoặc phí ôn luyện bổ sung nếu chưa đạt kỳ kiểm tra lần đầu.

Nhìn chung, chứng chỉ hành nghề chứng khoán vẫn là “tấm vé” bắt buộc cho ai muốn gắn bó lâu dài với ngành tài chính – đầu tư, và các quy định mới từ Thông tư 135/2025/TT-BTC đang đẩy nhanh quá trình số hóa, minh bạch hóa việc quản lý người hành nghề. Nắm chắc điều kiện, quy trình và lộ trình chuyển đổi điện tử sẽ giúp bạn chủ động chuẩn bị hồ sơ, tránh gián đoạn công việc.

Nếu đang tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực chứng khoán, bạn có thể tham khảo thêm các tin tuyển dụng chuyên ngành tài chính trên JobsGO để định hướng lộ trình phù hợp với năng lực của mình.

Câu hỏi thường gặp

1. Chứng chỉ hành nghề chứng khoán có thời hạn bao lâu?

Chứng chỉ không quy định thời hạn cố định nhưng có thể bị thu hồi nếu vi phạm quy định hành nghề hoặc không hoàn thành nghĩa vụ tập huấn kiến thức hàng năm theo quy định mới.

2. Ai được miễn thi chứng chỉ hành nghề chứng khoán?

Không ai được miễn hoàn toàn kỳ kiểm tra; chỉ những người có bằng cấp hoặc chứng chỉ quốc tế phù hợp mới được miễn học một số khóa chuyên môn nhất định.

3. Người nước ngoài có được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán tại Việt Nam không?

Có, miễn là đáp ứng đủ điều kiện về năng lực hành vi dân sự, trình độ chuyên môn và được phép làm việc hợp pháp tại Việt Nam theo quy định pháp luật lao động.

4. Mất chứng chỉ hành nghề chứng khoán bản giấy thì phải làm gì?

Cá nhân cần liên hệ UBCKNN để làm thủ tục cấp lại hoặc chuyển đổi sang chứng chỉ điện tử theo hướng dẫn chuyển đổi hiện hành.

(Theo JobsGO - Nền tảng tìm việc làm, tuyển dụng, tạo CV xin việc)