Định hướng nghề nghiệp: Chọn nghề theo sở thích hay xu hướng?

Chọn nghề theo sở thích hay xu hướng? Đây hẳn là do dự của khá nhiều bạn khi đứng trước bước ngoặt chọn trường đại học. Chúng ta không ai mong muốn phải hối hận vì đã chọn nghề này, chọn ngành kia. Chính vì thế, hãy tìm hiểu thật kỹ để lựa chọn ban đầu của mình là phù hợp.

1. Có nên chọn nghề theo sở thích?

Trong hành trình định hướng tương lai, không ít bạn trẻ đang đứng giữa mong muốn cá nhân và sự sắp đặt từ gia đình. Cha mẹ thường hướng nghiệp cho con đến những lựa chọn an toàn hoặc theo xu hướng xã hội vì tâm lý lo xa. Tuy nhiên, một lựa chọn thiếu niềm đam mê, yêu thích thường dẫn đến sự rệu rã trong học tập và cảm giác lạc lõng khi bước chân vào thị trường lao động.

Để tránh những hệ quả đáng tiếc, chính các bạn học sinh phải là người làm chủ cuộc đời mình. Việc lắng nghe lời khuyên từ người đi trước là cần thiết, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc bạn phải bỏ quên đam mê thực sự của bản thân.

Chúng ta vẫn thường nghe câu nói: “Hãy theo đuổi đam mê, thành công sẽ theo đuổi bạn”. Điều này hoàn toàn có cơ sở, bởi đam mê chính là nguồn nhiên liệu bền bỉ nhất giúp con người vượt qua những giai đoạn khó khăn. Cảm giác được làm điều mình thích luôn mang lại sự hưng phấn và sáng tạo không giới hạn.

Tuy nhiên, trong thời đại bùng nổ của mạng xã hội và văn hóa thần tượng, sự yêu thích của chúng ta dễ dàng bị dẫn dắt bởi những hình ảnh lung linh trên màn hình. Nhiều bạn trẻ lầm tưởng sự ngưỡng mộ một hình mẫu nào đó là đam mê nghề nghiệp, dẫn đến những lựa chọn cảm tính và thiếu chiều sâu. Đam mê nếu chỉ dừng lại ở cảm hứng thì sẽ rất dễ tan biến khi đối mặt với thực tế khốc liệt. Hơn nữa, chỉ có sự yêu thích thôi là chưa đủ; bạn cần phải tự vấn xem liệu mình có đủ năng lực và sự kiên trì để theo đuổi nó đến cùng hay không.

Vì vậy, thay vì vội vàng xác định đam mê theo số đông, hãy học cách nhìn nhận bản thân một cách khôn ngoan và tỉnh táo. Một lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn là sự giao thoa giữa điều bạn thích, thứ bạn giỏi và nhu cầu thực tế của xã hội. Hãy nghiêm túc đánh giá năng lực cá nhân, tìm hiểu kỹ lưỡng về thị trường lao động trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Đam mê sẽ dẫn lối, nhưng lý trí và sự chuẩn bị kỹ càng mới là thứ đưa bạn chạm đến thành công bền vững.

Nên chọn nghề theo sở thích hay theo xu hướng xã hội?

2. Xu hướng xã hội ảnh hưởng như thế nào đến quyết định lựa chọn nghề nghiệp?

Xu hướng xã hội đóng vai trò như một chiếc la bàn định hướng, giúp người trẻ nhận diện được những ngành nghề đang có nhu cầu nhân lực cao và tiềm năng thu nhập tốt. Khi một lĩnh vực trở thành “cơn sốt”, nó thường đi kèm với sự đầu tư mạnh mẽ từ các doanh nghiệp và sự ưu tiên trong các chương trình đào tạo. Điều này mở ra nhiều cơ hội việc làm và lộ trình thăng tiến rõ ràng, giúp các bạn sinh viên mới ra trường giảm bớt nỗi lo thất nghiệp, nhanh chóng ổn định cuộc sống.

Tuy nhiên, xu hướng xã hội cũng là con dao hai lưỡi nếu chúng ta lựa chọn một cách mù quáng và thiếu sự chọn lọc. Việc chạy theo những ngành hot chỉ vì hiệu ứng đám đông mà không cân nhắc đến năng lực cá nhân hay sở thích thực sự dễ dẫn đến tình trạng khủng hoảng thừa nhân lực trong tương lai. Nhiều bạn trẻ sau một thời gian theo đuổi đã cảm thấy kiệt sức hoặc không thể thích nghi với áp lực công việc, bởi xu hướng có thể thay đổi rất nhanh theo sự biến động của kinh tế và công nghệ.

Vì vậy, thay vì để xu hướng xã hội quyết định hoàn toàn, bạn nên coi đó là một kênh tham khảo để tối ưu hóa sự lựa chọn của mình. Một quyết định nghề nghiệp thông minh là sự kết hợp hài hòa giữa việc nắm bắt nhịp sống của thời đại và thấu hiểu giá trị cốt lõi của bản thân. Khi bạn chọn một ngành nghề vừa phù hợp với xu hướng, vừa nằm trong tầm năng lực, bạn sẽ tạo ra được lợi thế cạnh tranh khác biệt và phát triển bền vững trước mọi biến động của thị trường.

Hiện nay, chúng ta nhận thấy được sự phát triển vượt bậc của công nghệ, toàn cầu hóa. Có thể kể đến một số ngành nghề hot như:

• Công nghệ thông tin, tự động hóa
• Kỹ thuật xây dựng ứng dụng công nghệ hiện đại
• Các ngành liên quan đến công nghệ sinh học
• Tài chính/ đầu tư
• Marketing
• Khối ngành quản trị
• …

Lợi ích của việc chọn nghề theo xu hướng

>>> Xem thêm: 6 bước tự định hướng nghề nghiệp cho bản thân

3. Lựa chọn nghề nghiệp cần lưu ý những vấn đề gì?

Để đưa ra một quyết định nghề nghiệp sáng suốt, bạn cần thực hiện một cuộc “kiểm kê” toàn diện từ nội lực bản thân đến thực tế thị trường. Dưới đây là những vấn đề mà bạn cần lưu ý:

3.1. Kết hợp giữa sở thích và xu hướng

Đây là lúc các bạn học sinh cần thực sự nghiêm túc suy nghĩ về bản thân và xã hội. Bạn cần cân bằng được hai yếu tố này để đưa ra lựa chọn cuối cùng. Hãy sẵn sàng một tờ giấy, chiếc bút để liệt kê ra vài điều sau:

• Bạn yêu thích những ngành nghề, lĩnh vực nào?
• Bạn cảm thấy mình có năng lực trong môn học nào?
• Đâu là những ngành nghề đang có xu hướng phát triển?

Nếu chuyên ngành bạn đam mê đang có tiềm năng phát triển tốt thì xin chúc mừng, bạn hãy tiếp tục con đường của mình.

Nếu lĩnh vực bạn yêu thích không nằm trong list xu hướng? Đừng lo, luôn có cách giải quyết để hài hòa. Hãy tìm hiểu sâu hơn một chút về các mảng nhỏ hoặc liên quan đến đam mê của bạn. Từng ngóc ngách trong đó sẽ là con ngõ dẫn đến lời giải. Ví dụ như bạn đam mê vẽ tranh, đam mê bút chì và giấy nhưng không chắc có thể sống tốt với nghề. Vậy tại sao không thử nghĩ đến ngành thiết kế đồ họa, kiến trúc,…?

Một điều quan trọng khác là đừng quên tham khảo ý kiến của các bậc tiền bối: thầy cô, cha mẹ, anh chị, người trong nghề,… Có rất nhiều group chuyên môn trên các trang mạng xã hội mà bạn nên cân nhắc xin lời khuyên.

>>> Xem thêm: Việc làm cho người có thiên hướng sáng tạo?

3.2. Nắm rõ thuyết con nhím trong định hướng nghề nghiệp

Biểu đồ thuyết con nhím có lẽ không quá xa lạ với nhiều người. Năm 2001, thuyết con nhím đã được biết đến nhiều hơn nhờ xuất hiện trong cuốn “Từ tốt đến vĩ đại”. Tác giả Jim Collins đã hoàn thiện hơn biểu đồ này để mọi người dễ dàng ứng dụng.

Thuyết cũng nhắc đến ba yếu tố quan trọng trong hướng nghiệp: thứ bạn thích, thứ bạn giỏi và thứ xã hội cần. Sự giao thoa của mỗi yếu tố đều mang lại kết quả khác nhau. Chỉ khi chúng ta hoàn toàn kết hợp được cả ba thì đó mới là nghề nghiệp lý tưởng.

Lựa chọn nghề nghiệp cần lưu ý những vấn đề gì?

Hy vọng bài viết của JobsGO đã giúp các bạn học sinh có lời giải cho câu hỏi “chọn nghề theo sở thích hay xu hướng?”. Quyết định hiện tại của bạn sẽ ảnh hưởng không chỉ 4, 5 năm đại học mà còn tìm việc sau này. Hãy nghiêm túc, thành thật với chính mình và mọi người để có được lựa chọn phù hợp nhất. Chúc các bạn luôn đam mê, tin tưởng và yêu những gì mình làm.

>>> Xem thêm: Nhiệt huyết là gì?

Câu hỏi thường gặp

1. Có thể dung hòa giữa sở thích và xu hướng xã hội không?

Hoàn toàn có thể bằng cách tìm ra những điểm giao thoa, ví dụ: bạn thích vẽ (sở thích) và chọn ngành thiết kế đồ họa (xu hướng).

2. Xu hướng nghề nghiệp có thay đổi theo thời gian không?

Có, xu hướng xã hội luôn biến động theo công nghệ và kinh tế, vì vậy bạn cần tinh thần học tập suốt đời để không bị đào thải.

(Theo JobsGO - Nền tảng tìm việc làm, tuyển dụng, tạo CV xin việc)