JobsGO Blog » Phát Triển Bản Thân » Tư duy phản biện là gì? Kỹ năng không thể thiếu về tư duy phản biện

Con người chúng ta cần rất nhiều kỹ năng để phát triển và hoàn thiện bản thân, trong số đó có tư duy phản biện. Vậy bạn đã thực sự hiểu tư duy phản biện là gì? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu rõ hơn trong nội dung bài viết nhé.

Tư duy phản biện là gì?

Tư duy phản biện là một khái niệm phong phú đã được phát triển trong suốt hơn 2000 năm qua. Thuật ngữ “tư duy phản biện” có nguồn gốc từ giữa cuối thế kỷ 20. Rất nhiều người cho rằng chỉ có kỹ năng này thì mới có thể hoàn thiện bản thân và thành công. Thế nhưng, phần lớn mọi người đều chưa thật sự hiểu bản chất của nó là gì?

Hiểu một cách đơn giản nhất thì tư duy phản biện là quá trình phản biện gồm các bước như: phân tích, đánh giá. Từ những thông tin tiếp nhận đó sẽ đưa ra câu hỏi, chất vấn về giả thiết của vấn đề ban đầu. Tóm lại, bạn có thể hiểu như sau:

Tư duy phản biện là gì?

Tư duy phản biện là gì?

  • Là sự tiếp nhận và khả năng bao quát thông tin.  
  • Thực hiện phân tích và đánh giá hệ tư tưởng được tiếp nhận. 
  • Thực hiện đánh giá và chất vấn về giả thiết ban đầu. 

Theo cách hiểu trong triết học, tư duy phản biện còn được hiểu là:  

  • Khả năng suy nghĩ và tư duy rõ ràng của con người.  
  • Khả năng giao tiếp và diễn đạt, lập luận vấn đề chính xác nhất.

Kỹ năng tư duy phản biện cho phép bạn hiểu và giải quyết các tình huống dựa trên tất cả các dữ kiện và thông tin có sẵn. Sử dụng tư duy phản biện bao gồm việc sắp xếp các dữ kiện, dữ liệu và phân tích để xác định vấn đề, phát triển các giải pháp hiệu quả.

Có thể nói tư duy phản biện sẽ thúc đẩy quá trình suy nghĩ của các cá nhân và nó còn làm nâng cao khả năng phản biện của môi người. Tư duy phản biện còn được ví như một chiếc nam châm hướng bạn đến những mục đích đúng đắn.

👉  Xem thêm: Rèn luyện tư duy tích cực

Ví dụ về tư duy phản biện

Như đã nhắc đến trong những phần trên, tư duy phản biện hình thành trên lập luận và kết quả hợp logic. Bạn có thể tham khảo một ví dụ cụ thể như sau: 

  • A nói: 5 + 5 = 10, B nói 5 + 5 = 11, thì đây không phải tư duy phản biện. 
  • A nói rằng “trong tháng này C chưa hoàn thành tốt các công việc được giao”. B lại nói rằng “C là một nhân viên tốt, gương mẫu trong công việc. Do C chưa có nhiều kinh nghiệm cũng mới làm quen công việc nên tốc độ còn chưa nhanh bằng các bạn khác. Thế nhưng C đều đã hoàn thành công việc được giao.” Đây mới là tư duy phản biện vì B đang nói dựa trên những lý lẽ và bằng chứng thực tế.

Tại sao cần có tư duy phản biện?

Tư duy phản biện là điều cần thiết trong mọi ngành nghề, ở mọi cấp độ nghề nghiệp. Những người có tư duy phản biện tốt có thể làm việc độc lập hoặc làm việc nhóm rất hiệu quả. Một khi bạn có suy nghĩ độc lập, không dựa dẫm, ỷ lại vào quan điểm của người khác thì lúc này bạn đã có thể quan sát, đưa ra ý kiến cá nhân. Cũng nhờ vậy mà bạn có được sự tự tin, khả năng học hỏi từ sai lầm, đem đến hiệu quả cao trong công việc.

Tại sao cần có tư duy phản biện?

Tại sao cần có tư duy phản biện?

Kích thích tinh thần học hỏi

Một người có khả năng này chắc chắn sẽ không ngừng học hỏi điều mới trong cuộc sống. Họ luôn tò mò và ham muốn khám phá những thứ bản thân chưa biết đến. Hàng loạt câu hỏi vì sao được sinh ra và tư duy phản biện sẽ kích thích họ đi tìm câu trả lời. 

Khả năng đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác

Cuộc sống hàng ngày khiến chúng ta phải tự đưa ra hàng ngàn quyết định lớn nhỏ. Có những quyết định khó khăn buộc bạn phải suy nghĩ nhiều hơn và đưa ra lựa chọn đúng đắn. Lúc này, tư duy phản biện sẽ giúp cho bạn có suy nghĩ độc lập sáng suốt và có thể nhận định vấn đề dựa trên kinh nghiệm bản thân.

Hình thành những lập luận thuyết phục

Tư duy phản biện cho phép bạn tạo ra một lập luận thuyết phục dựa trên bằng chứng thực tế. Nó cho phép bạn trình bày một quan điểm khách quan thông qua tất cả các góc độ.

Lập luận chỉ thể hiện quan điểm mà không có bằng chứng thường dễ dàng bị loại bỏ. Kỹ năng này rất hữu ích khi viết luận, tranh luận hay thuyết phục người khác. 

👉  Xem thêm: Kỹ năng mềm là gì? Các kỹ năng mềm cần thiết trong công việc

5 kỹ năng tư duy phản biện giúp bạn thông minh hơn

Tư duy phản biện bao gồm những kỹ năng nhỏ vô cùng quan trọng. Chúng không chỉ hoàn thiện tư duy phản biện mà còn giúp bạn định hướng suy nghĩ một cách thông minh hơn. Rèn luyện những kỹ năng này và đừng quên “show” ra trong CV hay buổi phỏng vấn nữa nhé. 

Kỹ năng quan sát

Kỹ năng quan sát là điểm khởi đầu cho tư duy phản biện. Những người tinh ý có thể nhanh chóng cảm nhận và xác định một vấn đề. Một khi có kỹ năng quan sát họ cũng có khả năng hiểu vấn đề ở đâu và tại sao. Họ thậm chí có thể dự đoán khi nào một vấn đề có thể xảy ra dựa trên kinh nghiệm.

Cải thiện kỹ năng quan sát của bạn bằng cách giảm tốc độ xử lý thông tin và chú ý hơn đến môi trường xung quanh. Hãy lắng nghe nhiều hơn, suy nghĩ kỹ hơn về sự vật, sự viện. Sau đó, chọn lọc những dữ liệu, thông tin hữu ích có thể giúp bạn giải quyết vấn đề.

5 kỹ năng tư duy phản biện giúp bạn thông minh hơn

5 kỹ năng tư duy phản biện giúp bạn thông minh hơn

Kỹ năng phân tích

Khi một vấn đề đã được xác định, kỹ năng phân tích trở nên cần thiết. Khả năng phân tích, đánh giá một tình huống khi biết những dữ kiện, dữ liệu là rất quan trọng. Điều này cũng bao gồm việc thu thập các nghiên cứu, đặt các câu hỏi về dữ liệu để đảm bảo tính chính xác và đánh giá một cách khách quan.

Cải thiện kỹ năng phân tích của bạn bằng cách tiếp thu những kinh nghiệm, kiến thức mới. Ví dụ: bạn có thể đọc một cuốn sách về một khái niệm mà bạn chưa biết đến, thúc đẩy bản thân suy nghĩ theo cách mới và có những ý tưởng mới. Điều đó giúp bạn xây dựng kỹ năng diễn giải thông tin để đưa ra quyết định hợp lý dựa trên phân tích hợp lý.

Kỹ năng suy luận

Suy luận là một kỹ năng liên quan đến việc đưa ra kết luận về thông tin bạn thu nhận. Bạn có thể phải có kiến thức hoặc kinh nghiệm về kỹ thuật hoặc ngành cụ thể. Khi bạn đưa ra suy luận, điều đó có nghĩa là bạn đang phát triển câu trả lời dựa trên thông tin hạn chế. Ví dụ: một thợ sửa xe có thể cần phải suy đoán điều gì khiến động cơ ô tô bị dừng vào những thời điểm dường như ngẫu nhiên dựa trên thông tin có sẵn.

Cải thiện kỹ năng suy luận của bạn bằng cách tập trung vào việc đưa ra các phỏng đoán có căn cứ hơn là vội vã kết luận. Điều này đòi hỏi bạn phải tìm kiếm cẩn thận và xem xét càng nhiều căn cứ càng tốt (chẳng hạn như hình ảnh, dữ liệu hoặc báo cáo).

Kỹ năng giao tiếp

Kỹ năng giao tiếp rất quan trọng khi cần giải thích, phân tích về các vấn đề cũng như giải pháp khả thi. Không chỉ trong các cuộc thảo luận nội bộ mà còn giúp bạn thuyết phục khách hàng, đối tác. 

Cải thiện kỹ năng giao tiếp của bạn dựa trên tư duy phản biện bằng cách tham gia vào các cuộc tranh luận. Ví dụ, trong các tình huống khi bạn và người tham gia khác có thể không quan điểm. Ngoài ra, bạn nên duy trì các thói quen giao tiếp tốt, chẳng hạn như lắng nghe và tôn trọng. Nếu cần nêu ý kiến đối lập thì hãy giải thích ý tưởng của bạn một cách bình tĩnh, hợp lý. 

Kỹ năng giải quyết vấn đề

Sau khi bạn đã xác định và phân tích một vấn đề, chọn giải pháp, bước cuối cùng là thực hiện giải pháp của bạn. Tư duy phản biện giúp thực hiện giải pháp tốt nhất và xem xét tính hiệu quả của nó.

Cải thiện kỹ năng giải quyết vấn đề của bạn bằng cách đặt mục tiêu rõ ràng, hợp lý. Giải quyết vấn đề sẽ trở nên dễ dàng hơn nếu bạn thực sự hiểu mọi thông tin liên quan.

👉  Xem thêm: Học Triết học ra làm gì? Cơ hội việc làm cho SV ngành Triết học

Cách rèn luyện tư duy phản biện

Nhiều người cho rằng tư duy phản biện là khả năng thiên phú của mỗi người. Thế nhưng không phải, khả năng này hình thành trong cuộc sống và phải rèn luyện mỗi ngày. Vậy bạn cần thực hành tư duy phản biện như thế nào?

Cách rèn luyện tư duy phản biện

Cách rèn luyện tư duy phản biện

  • Với mọi vấn đề được đặt ra bạn cần phải tư duy nhiều chiều. Không thể chỉ nhìn nhận một mặt để đánh giá vấn đề.
  • Trau dồi kiến thức cho bản thân thường xuyên, kiến thức là vô hạn, sự hiểu biết của chúng ta chỉ là hữu hạn. Chính vì thế mà bạn nên trau dồi, học hỏi thêm hàng ngày từ kiến thức chuyên môn đến kỹ năng mềm. Đặc biệt cần tạo thói quen quan sát và học hỏi người xung quanh nhiều hơn. 
  • Cần có cái nhìn khách quan, bạn nên bỏ dần cái nhìn chủ quan về một vấn đề nào đó. Khi thực hiện được điều này bạn sẽ biết đâu là đúng đâu là sai và lập luận chính xác nhất. 
  • Luôn luôn đưa ra câu hỏi cho mọi vấn đề, bạn cần phải đặt câu hỏi “tại sao lại như vậy?”, “tại sao mọi người lại cho là như vậy?”,… Với những câu hỏi này sẽ thúc đẩy bạn tìm ra câu trả lời và từ đó giải quyết vấn đề

Như vậy, chúng ta đã tìm hiểu rất nhiều khía cạnh về tư duy phản biện là gì? Hãy hình thành cho mình thói quen và thực hành về tư duy phản biện để giải quyết vấn đề đúng đắn hơn. 

JobsGO

Đăng bởi hong.nguyen