Thuế PIT là gì? Hướng dẫn cách tính thuế PIT chuẩn nhất

Thuế PIT là gì? Đây là khoản thuế đánh trực tiếp vào thu nhập của cá nhân và được tính theo các bậc thuế cụ thể. Hiểu đúng bản chất và cách tính thuế PIT sẽ giúp bạn biết mình có phải nộp thuế hay không, nộp bao nhiêu và được giảm trừ những khoản nào. Cùng JobsGO tìm hiểu chi tiết cách tính trong bài viết dưới đây.

1. Thuế PIT là gì?

Thuế PIT (Personal Income Tax) là thuế thu nhập cá nhân, một loại thuế trực thu áp dụng trực tiếp trên phần thu nhập chịu thuế của cá nhân, như tiền lương, tiền công, kinh doanh, đầu tư, chuyển nhượng bất động sản và các khoản thu nhập hợp pháp khác sau khi đã trừ các khoản giảm trừ theo quy định.

Bên cạnh thuế PIT đánh vào thu nhập cá nhân, một loại thuế gián thu khác cũng cực kỳ phổ biến mà bất kỳ ai cũng gặp phải khi mua sắm hàng hóa, dịch vụ hàng ngày là Thuế VAT. Để hiểu rõ hơn về loại thuế này, bạn có thể tham khảo bài viết thuế VAT là gì.

PIT là viết tắt của từ gì?

2. Đối tượng cần nộp thuế PIT

Theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi năm 2012), người nộp thuế PIT tại Việt Nam được phân loại thành hai nhóm chính dựa trên tình trạng cư trú, bao gồm cả công dân Việt Nam và người nước ngoài có thu nhập phát sinh tại Việt Nam. Việc phân loại này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định cách tính cùng với mức thuế suất áp dụng, đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong công tác quản lý thuế.

• Cá nhân cư trú: Là những cá nhân đáp ứng một trong các tiêu chí về thời gian hoặc nơi ở tại Việt Nam theo quy định của pháp luật.
• Cá nhân không cư trú: Là những cá nhân có mặt tại Việt Nam dưới 183 ngày trong một năm dương lịch/trong 12 tháng liên tục, hoặc không có nơi ở cố định tại Việt Nam.

Đối với cá nhân cư trú, thuế được tính theo biểu lũy tiến từng phần với nhiều khoản giảm trừ, trong khi cá nhân không cư trú thường áp dụng thuế suất cố định trên tổng thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam, không được hưởng các khoản giảm trừ.

Nếu các cá nhân có thu nhập phải đóng PIT, thì các tổ chức, doanh nghiệp lại chịu sự điều chỉnh của thuế thu nhập doanh nghiệp, hay còn gọi là CIT, nhằm đảm bảo tính công bằng trong nghĩa vụ tài chính.

Đối tượng đóng thuế PIT

3. Cách xác định cá nhân cư trú, không cư trú để đóng thuế PIT

Việc phân loại đối tượng nộp thuế là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xác định nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (PIT). Cơ quan thuế căn cứ vào thời gian lưu trú và tình trạng nơi ở của cá nhân để phân chia thành hai nhóm đối tượng chính với các quy định cụ thể như sau:

3.1. Cá nhân cư trú tại Việt Nam

Một cá nhân được công nhận là cá nhân cư trú nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

• Xét theo thời gian hiện diện: Cá nhân có mặt thực tế tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong chu kỳ 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên đặt chân đến Việt Nam. Trong đó, ngày đến và ngày đi được tính gộp chung là 01 ngày lưu trú dựa trên dấu kiểm chứng nhập cảnh trên hộ chiếu.
• Xét theo nơi ở thường xuyên:

• Đối với người Việt Nam: Đã đăng ký thường trú tại một địa điểm ổn định theo quy định của pháp luật.
• Đối với người nước ngoài: Có nơi ở tạm trú hoặc thường trú được ghi trên Thẻ tạm trú hoặc Thẻ thường trú do Bộ Công an cấp.
• Đối với trường hợp thuê nhà: Cá nhân có hợp đồng thuê nhà để ở (bao gồm cả khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ…) với tổng thời hạn thuê từ 183 ngày trở lên trong năm tính thuế.

Lưu ý đặc biệt: Nếu một cá nhân có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam nhưng thực tế có mặt dưới 183 ngày, cá nhân đó vẫn bị coi là cá nhân cư trú trừ khi cung cấp được giấy chứng nhận cư trú để chứng minh mình là đối tượng cư trú của một quốc gia khác.

3.2. Cá nhân không cư trú tại Việt Nam

Cá nhân không cư trú được xác định đơn giản là những người không đáp ứng bất kỳ điều kiện nào của cá nhân cư trú đã nêu ở trên.

Thông thường, đây là những cá nhân đến Việt Nam làm việc hoặc du lịch trong thời gian ngắn (dưới 183 ngày) và không có nơi ở cố định hoặc hợp đồng thuê nhà dài hạn tại đây.

Việc xác định tình trạng cư trú không chỉ ảnh hưởng đến thuế thu nhập mà còn liên quan đến các thủ tục kê khai hàng hóa hoặc thuế hải quan khi cá nhân đó mang tài sản, hàng hóa vào Việt Nam làm việc.

Cách xác định cá nhân cư trú, không cư trú để đóng thuế PIT

4. Mức thuế PIT hiện nay là bao nhiêu?

Hiện nay, hệ thống thuế áp dụng biểu thuế gồm 7 bậc khác nhau, với tỷ lệ thuế tăng dần từ 5% đến 35%. Cụ thể, cách phân chia các mức thuế suất dựa trên thu nhập tính thuế hàng tháng như sau:

• Nhóm thu nhập thấp: Những cá nhân có thu nhập tính thuế dưới 10 triệu đồng sẽ chịu mức thuế suất nhẹ nhàng từ 5% đến 10%. Đây là nhóm đối tượng chiếm đa số, bao gồm những người mới đi làm hoặc có thu nhập trung bình.
• Nhóm thu nhập trung bình: Khi thu nhập tính thuế dao động trong khoảng từ trên 10 triệu đến 32 triệu đồng, mức thuế suất sẽ tăng lên tương ứng là 15% và 20%.
• Nhóm thu nhập cao: Đối với những cá nhân có thu nhập tính thuế trên 32 triệu đồng, mức thuế sẽ tăng mạnh lên 25%, 30% và đạt mức cao nhất là 35% (áp dụng cho phần thu nhập vượt quá 80 triệu đồng/tháng).

Thuế PIT chỉ được tính trên thu nhập tính thuế – tức là số tiền còn lại sau khi bạn đã trừ đi các khoản bảo hiểm bắt buộc và các mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân cũng như người phụ thuộc.

Thuế PIT là bao nhiêu?

5. Cách tính thuế PIT

Cách tính thuế thu nhập cá nhân được áp dụng khác nhau tùy theo việc cá nhân đó là cư trú hay không cư trú. Do đó, người nộp thuế cần xác định rõ tình trạng cư trú trước khi tiến hành tính thuế.

5.1. Tính thuế PIT với cá nhân cư trú

Thuế PIT đối với cá nhân cư trú được áp dụng cho người có thu nhập từ tiền lương, tiền công, ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên hoặc không ký hợp đồng.

Trường hợp 1: Cá nhân cư trú có ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên, nguồn thu nhập chính từ tiền công, tiền lương

Khi cá nhân ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên và có thu nhập chính từ tiền lương, tiền công, việc tính thuế thu nhập cá nhân sẽ được áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần. Điều này có nghĩa là thu nhập càng cao, mức thuế phải đóng càng lớn. Để tính thuế, bạn cần thực hiện các bước sau:

• Tính thu nhập chịu thuế: Là tổng thu nhập của cá nhân trừ đi các khoản giảm trừ gia cảnh (ví dụ: giảm trừ cho bản thân, gia đình, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, các khoản từ thiện nếu có).
• Áp dụng biểu thuế lũy tiến: Mức thuế suất sẽ được áp dụng tùy theo thu nhập chịu thuế của cá nhân.

Công thức tính thuế PIT:

Trường hợp 2: Cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng

Đối với cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dưới 3 tháng, thuế thu nhập cá nhân sẽ được tính theo thuế suất cố định 10%. Các bước thực hiện:

• Tính thu nhập chịu thuế: Là tổng thu nhập nhận được từ tiền công, tiền lương, hoặc các khoản thu nhập khác.
• Áp dụng thuế suất cố định 10%: Mức thuế này được tính trực tiếp trên thu nhập từ 2 triệu đồng trở lên/lần chi trả.

Công thức tính thuế PIT:

Lưu ý: Trong trường hợp này, cá nhân không được giảm trừ gia cảnh và không có các khoản khấu trừ khác.

5.2. Tính thuế PIT với cá nhân không cư trú

Đối với cá nhân không cư trú, thuế thu nhập cá nhân được tính với mức thuế suất cố định là 20% trên tổng thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam, không phân biệt loại hình thu nhập (tiền lương, tiền công, kinh doanh, đầu tư, v.v.).

Công thức tính thuế PIT:

Lưu ý: Cá nhân không cư trú hoàn toàn không được áp dụng các khoản giảm trừ gia cảnh (cho bản thân hay người phụ thuộc) và các chính sách ưu đãi thuế khác như các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc hay đóng góp từ thiện. Thuế được khấu trừ trực tiếp tại nguồn khi tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập.

Trong một số trường hợp giao dịch có yếu tố nước ngoài, ngoài thuế thu nhập cá nhân, các bên còn cần thực hiện nghĩa vụ về thuế nhà thầu đối với các dịch vụ phát sinh tại Việt Nam.

5.3. Tính thuế PIT khi chuyển nhượng bất động sản

Khi thực hiện các giao dịch mua bán nhà đất, người chuyển nhượng có nghĩa vụ trích nộp một phần doanh thu vào ngân sách nhà nước dưới hình thức thuế thu nhập cá nhân. Khác với thu nhập từ tiền lương, thuế suất đối với bất động sản được áp dụng ở mức cố định là 2%.

Công thức xác định:

Trong đó, các yếu tố quan trọng cần lưu ý bao gồm:

• Xác định giá trị giao dịch: Đây là mức giá được các bên thống nhất và ghi nhận chính thức trong hợp đồng chuyển nhượng tại thời điểm mua bán. Người nộp thuế có trách nhiệm kê khai giá trị này một cách trung thực và sát với giá thị trường để đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ đúng quy định pháp luật.
• Các yếu tố ảnh hưởng: Tùy vào từng trường hợp cụ thể, cá nhân có thể được xem xét các điều kiện miễn giảm thuế (ví dụ: chuyển nhượng giữa người thân trong gia đình hoặc sở hữu duy nhất một nhà ở, đất ở). Ngoài ra, các hồ sơ pháp lý liên quan đến tài sản cũng đóng vai trò then chốt trong việc xác lập căn cứ tính thuế chính xác.

Cách tính thuế PIT hiện nay

6. Các khoản giảm trừ thuế PIT

Các khoản giảm trừ thuế PIT đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo công bằng trong chính sách thuế, đặc biệt nhằm hỗ trợ người lao động và những người có thu nhập thấp.

6.1. Giảm trừ gia cảnh

Theo quy định tại Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15, áp dụng từ ngày 01/01/2026, mức giảm trừ gia cảnh dùng để tính thuế thu nhập cá nhân được xác định như sau:

• Đối với người nộp thuế: Mức giảm trừ là 15,5 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 186 triệu đồng/năm.
• Đối với người phụ thuộc: Được giảm trừ 6,2 triệu đồng/người/tháng, tương ứng 74,4 triệu đồng/năm.

Người phụ thuộc có thể là con cái, cha mẹ, vợ/chồng không có thu nhập hoặc có thu nhập thấp hơn mức quy định. Việc đăng ký người phụ thuộc cần được thực hiện đúng thời hạn để được hưởng giảm trừ.

6.2. Các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc và quỹ hưu trí tự nguyện

Các khoản đóng góp sau được trừ vào thu nhập chịu thuế:

• Bảo hiểm xã hội (BHXH)
• Bảo hiểm y tế (BHYT)
• Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)
• Quỹ hưu trí tự nguyện: Tối đa 1 triệu đồng/tháng (12 triệu đồng/năm).

Các khoản này được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế TNCN.

6.3. Các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học

Các khoản đóng góp tự nguyện vào các tổ chức, quỹ từ thiện, nhân đạo, khuyến học được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam cũng được phép giảm trừ vào thu nhập chịu thuế. Tuy nhiên, tổng các khoản đóng góp này không được vượt quá thu nhập tính thuế của cá nhân trong kỳ.

Yêu cầu:

• Đóng góp phải có biên lai xác nhận hợp pháp từ tổ chức tiếp nhận, ghi rõ thông tin người nộp, số tiền và mục đích sử dụng.
• Không áp dụng cho các khoản đóng góp không rõ ràng hoặc không có chứng từ.

Lưu ý: Các khoản này cũng được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế TNCN, góp phần giảm gánh nặng thuế và khuyến khích các hoạt động xã hội có ích.

Các khoản giảm trừ thuế PIT

Thuế PIT là khoản thuế trực thu đánh vào thu nhập cá nhân, thể hiện nguyên tắc công bằng và nghĩa vụ đóng góp cho ngân sách nhà nước. Hiểu rõ thuế PIT là gì sẽ giúp bạn hạn chế rủi ro pháp lý và chủ động hơn trong các vấn đề liên quan đến thu nhập. Tuy nhiên, việc tính toán hàng tháng mới chỉ là bước tạm nộp; để đảm bảo quyền lợi được hoàn trả số thuế nộp thừa, bạn nên tìm hiểu thêm về cách quyết toán thuế TNCN vào cuối năm tài chính. JobsGO hy vọng những thông tin trên sẽ giúp ích cho bạn.

Câu hỏi thường gặp

1. Có thể nộp tờ khai thuế PIT trực tuyến không?

Có, hiện nay cơ quan thuế đã triển khai dịch vụ nộp tờ khai thuế trực tuyến thông qua Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế (thuedientu.gdt.gov.vn) hoặc các phần mềm hỗ trợ kê khai, giúp người nộp thuế thuận tiện, nhanh chóng và dễ dàng theo dõi tình trạng hồ sơ.

2. Trường hợp nào được miễn thuế PIT hoàn toàn?

Có một số trường hợp phổ biến được miễn thuế như: Chuyển nhượng bất động sản giữa những người thân thiết (vợ chồng, bố mẹ - con cái...), thu nhập từ lãi tiền gửi tiết kiệm tại ngân hàng, hoặc tiền bồi thường bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ.

3. Nếu làm việc cùng lúc ở hai công ty thì tính thuế như thế nào?

Bạn sẽ tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân tại một nơi. Tại nơi còn lại, thu nhập của bạn sẽ bị khấu trừ thuế trực tiếp (thường là 10% nếu là cá nhân cư trú) ngay khi chi trả. Cuối năm, bạn phải tự thực hiện quyết toán thuế để tổng hợp thu nhập từ cả hai nơi.

(Theo JobsGO - Nền tảng tìm việc làm, tuyển dụng, tạo CV xin việc)