Giáo viên/giảng viên thỉnh giảng là gì? Có vai trò như thế nào?

Không chỉ giảng viên cơ hữu, nhiều chuyên gia, giáo viên và người có kinh nghiệm thực tiễn cũng có thể tham gia giảng dạy theo hình thức thỉnh giảng. Vậy thỉnh giảng là gì, giáo viên/giảng viên thỉnh giảng có vai trò ra sao và cần đáp ứng những điều kiện nào để được mời giảng dạy? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Thỉnh giảng là gì? Giáo viên/giảng viên thỉnh giảng là gì?

Thỉnh giảng là việc một cơ sở giáo dục mời nhà giáo ở nơi khác, hoặc người đáp ứng đủ tiêu chuẩn của nhà giáo, đến giảng dạy một hoặc một số môn học, học phần, chuyên đề trong chương trình đào tạo của mình. Người được mời gọi là giáo viên thỉnh giảng (đối với giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp) hoặc giảng viên thỉnh giảng (đối với giáo dục đại học).

Điểm khác biệt lớn nhất giữa thỉnh giảng và cơ hữu là giáo viên, giảng viên thỉnh giảng không thuộc biên chế hay hợp đồng lao động dài hạn tại nơi mình dạy. Họ vẫn giữ công việc chính ở đơn vị khác (trường học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp…), chỉ tham gia giảng dạy theo hợp đồng thỉnh giảng, trên cơ sở thỏa thuận về thời lượng, nội dung và thù lao.

Giáo viên thỉnh giảng là gì? Giảng viên thỉnh giảng là gì?

2. Vai trò của giáo viên/giảng viên thỉnh giảng

Dù ở bậc phổ thông hay đại học, người thỉnh giảng đều mang lại giá trị chuyên môn thực tế mà đội ngũ cơ hữu đôi khi chưa đáp ứng đủ. Cụ thể, họ có những vai trò sau:

• Bổ sung nguồn nhân lực giảng dạy khi trường học, trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc trường đại học thiếu giáo viên, giảng viên cơ hữu ở một số môn, chuyên ngành đặc thù.
• Mang kiến thức thực tiễn từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ quan nhà nước vào bài giảng, giúp học sinh, sinh viên tiếp cận góc nhìn ứng dụng thay vì chỉ lý thuyết.
• Chia sẻ kinh nghiệm chuyên sâu ở những lĩnh vực hẹp mà đội ngũ cơ hữu của trường chưa có thế mạnh.
• Tạo cầu nối giữa nhà trường với doanh nghiệp, cơ quan nghiên cứu, mở ra cơ hội thực tập, hướng nghiệp cho học sinh, sinh viên.
• Góp phần đa dạng hóa phương pháp giảng dạy, làm mới nội dung chương trình đào tạo ở cả bậc phổ thông lẫn đại học.
• Hỗ trợ hướng dẫn thực hành, đề tài nghiên cứu khoa học, đặc biệt là giảng viên thỉnh giảng ở bậc sau đại học.

Vai trò của giáo viên/giảng viên thỉnh giảng

3. Điều kiện để trở thành giáo viên/giảng viên thỉnh giảng

Không phải ai cũng đủ điều kiện thỉnh giảng. Pháp luật quy định rõ tiêu chuẩn chung của nhà giáo và tiêu chuẩn riêng theo từng cấp học, từng hoạt động giảng dạy cụ thể.

3.1. Tiêu chuẩn chung của nhà giáo

Theo Luật Giáo dục, dù là giáo viên hay giảng viên thỉnh giảng, người được mời trước hết phải đáp ứng tiêu chuẩn chung của nhà giáo: Có phẩm chất, tư tưởng, đạo đức tốt; đạt chuẩn nghề nghiệp theo vị trí việc làm; có khả năng cập nhật, nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ; bảo đảm sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp.

3.2. Tiêu chuẩn cụ thể theo từng cấp học và hoạt động giảng dạy

Theo Thông tư 44/2011/TT-BGDĐT, tiêu chuẩn cụ thể được phân theo cấp học và loại hình hoạt động:

• Giáo viên thỉnh giảng dạy môn học tại cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, trung cấp chuyên nghiệp: Phải đạt chuẩn nghề nghiệp giáo viên tương ứng với cấp học mình thỉnh giảng.
• Giảng viên thỉnh giảng dạy môn học, học phần trong chương trình đại học để cấp văn bằng: Phải đạt tiêu chuẩn giảng viên theo quy định của Luật Giáo dục đại học.
• Giảng dạy chuyên đề ngoài chương trình chính khóa (không lấy văn bằng hệ thống giáo dục quốc dân): Cần có trình độ học vấn và kinh nghiệm chuyên môn phù hợp với nội dung giảng dạy, áp dụng chung cho cả giáo viên lẫn giảng viên thỉnh giảng.
• Giảng dạy ngoại ngữ, tin học tại trung tâm giáo dục thường xuyên: Tối thiểu trình độ cao đẳng.
• Giảng viên thỉnh giảng hướng dẫn chương trình thạc sĩ, tiến sĩ: Đáp ứng quy chế đào tạo sau đại học tương ứng.
• Hướng dẫn thí nghiệm, thực hành, thực tập: Đạt tiêu chuẩn của nhân viên phụ trách công tác thí nghiệm.
• Tham gia hội đồng khoa học, phản biện, đánh giá luận văn, luận án (dành cho giảng viên thỉnh giảng bậc đại học, sau đại học): Cần có ít nhất một trong các điều kiện như công trình khoa học đã công bố, sách chuyên khảo đã xuất bản, đề tài nghiên cứu đã nghiệm thu.

3.3. Đối với cán bộ, công chức, viên chức muốn thỉnh giảng

Nếu người thỉnh giảng (dù là giáo viên phổ thông hay giảng viên đại học) đang là cán bộ, công chức, viên chức ở đơn vị khác, họ phải bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ tại nơi công tác chính, đưa lịch thỉnh giảng vào kế hoạch công tác, và phải được sự đồng ý của người đứng đầu cơ quan, tổ chức nơi mình đang làm việc trước khi ký hợp đồng thỉnh giảng.

Điều kiện để trở thành giáo viên/giảng viên thỉnh giảng

4. Mức lương thỉnh giảng bao nhiêu?

Thông tư 44/2011/TT-BGDĐT không quy định mức thù lao cụ thể cho từng tiết thỉnh giảng; mức tiền công, tiền lương do hai bên thỏa thuận trong hợp đồng thỉnh giảng, trên nguyên tắc phù hợp quy định pháp luật lao động và dân sự.

4.1. Đối với các cơ sở giáo dục công lập

Tiền lương (thù lao) thỉnh giảng được tính dựa trên số giờ giảng dạy thực tế và được quy đổi tương đương theo hệ số lương chức danh nghề nghiệp hiện hành nhân với mức lương cơ sở, kết hợp với các hệ số phụ cấp trách nhiệm, học hàm (Giáo sư, Phó giáo sư), học vị (Tiến sĩ, Thạc sĩ) của người được mời.

• Khối phổ thông/nghề nghiệp: Lương giáo viên thỉnh giảng dao động từ khoảng 60.000 VNĐ đến 120.000 VNĐ cho mỗi tiết học.
• Khối đại học: Mức lương giảng viên thỉnh giảng đại học thường cao hơn, dao động từ khoảng 120.000 VNĐ đến 350.000 VNĐ cho mỗi tiết học tùy theo cấp bậc giảng dạy và học vị của giảng viên.

4.2. Đối với các cơ sở giáo dục tư thục, quốc tế

Mức thù lao hoàn toàn do hai bên tự thỏa thuận dựa trên uy tín, thương hiệu cá nhân của chuyên gia và ngân sách của nhà trường. Tại các trường đại học tư thục hàng đầu hoặc các buổi giảng chuyên đề của các CEO, chuyên gia cấp cao, mức thù lao có thể đạt từ 500.000 VNĐ đến vài triệu VNĐ cho một giờ bước lên bục giảng.

Mức lương thỉnh giảng bao nhiêu?

5. Quy định pháp lý về chế độ thỉnh giảng 2026

Khung pháp lý về thỉnh giảng, áp dụng cho cả giáo viên và giảng viên, đang có một số thay đổi quan trọng kể từ khi Luật Nhà giáo và Luật Giáo dục sửa đổi cùng có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

5.1. Nền tảng pháp lý hiện hành

Hoạt động thỉnh giảng được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Giáo dục 2019 (quy định khái niệm, tiêu chuẩn nhà giáo) và Thông tư 44/2011/TT-BGDĐT, sửa đổi bởi Thông tư 11/2013/TT-BGDĐT (quy định chi tiết tiêu chuẩn, nguyên tắc, trách nhiệm, quyền hạn và hợp đồng thỉnh giảng, áp dụng thống nhất cho cả giáo viên phổ thông lẫn giảng viên đại học).

5.2. Điểm mới từ Luật Giáo dục sửa đổi và Luật Nhà giáo

Luật Giáo dục sửa đổi 2025 (số 123/2025/QH15) lần đầu bổ sung định nghĩa chính thức: Nhà giáo thỉnh giảng là người được cơ sở giáo dục mời tham gia giảng dạy ít nhất một môn học, mô-đun, học phần, chuyên đề hoặc nội dung trong chương trình giáo dục, chương trình đào tạo; và nhà giáo thỉnh giảng bao gồm cả giáo viên thỉnh giảng lẫn giảng viên thỉnh giảng. Đây là điểm khác biệt so với cách quy định rời rạc trước đây, khi khái niệm thỉnh giảng chỉ được nhắc gián tiếp qua Điều 71 Luật Giáo dục 2019.

Song song đó, Luật Nhà giáo bổ sung quy định về “báo cáo viên” bên cạnh thỉnh giảng – tức các cơ sở giáo dục còn có thể mời chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân, nghệ nhân trong và ngoài nước đến báo cáo chuyên đề, mở rộng hình thức mời giảng ngoài khuôn khổ thỉnh giảng truyền thống. Luật cũng giao Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội quy định chi tiết hơn về thỉnh giảng theo từng lĩnh vực quản lý (giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học), thay vì áp dụng chung một thông tư như trước.

5.3. Nguyên tắc thực hiện hợp đồng thỉnh giảng

Về bản chất pháp lý, hợp đồng thỉnh giảng đối với nhà giáo (giáo viên hoặc giảng viên) là cán bộ, công chức, viên chức được xác định là hợp đồng vụ việc, chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Dân sự chứ không phải hợp đồng lao động. Trong khi đó, với người thỉnh giảng không phải cán bộ, công chức, viên chức, tùy vào nội dung công việc (giảng dạy trực tiếp hay tham gia xây dựng chương trình, biên soạn giáo trình), hợp đồng có thể là hợp đồng lao động hoặc hợp đồng vụ việc theo Bộ luật Dân sự. Việc phân loại này quyết định các quyền lợi đi kèm như bảo hiểm, chế độ nghỉ phép, và cách giải quyết tranh chấp nếu phát sinh.

Quy định pháp lý về chế độ thỉnh giảng

6. Cơ hội và thách thức khi làm giáo viên/giảng viên thỉnh giảng

Làm giáo viên hoặc giảng viên thỉnh giảng mang lại nhiều trải nghiệm thú vị nhưng cũng đi kèm không ít áp lực mà người trong nghề cần cân nhắc trước khi nhận lời mời giảng dạy.

6.1. Cơ hội

• Mở rộng mạng lưới quan hệ với đồng nghiệp, học sinh, sinh viên và các cơ sở giáo dục khác nhau.
• Có thêm thu nhập song song với công việc chính, tận dụng thời gian rảnh và thế mạnh chuyên môn sẵn có.
• Nâng cao uy tín cá nhân, tích lũy kinh nghiệm giảng dạy để làm đẹp hồ sơ chuyên môn, thuận lợi khi xét chức danh giáo sư, phó giáo sư đối với giảng viên thỉnh giảng bậc đại học.
• Tiếp cận môi trường học thuật mới, cập nhật xu hướng đào tạo, công nghệ giảng dạy hiện đại.
• Có cơ hội chuyển hướng sự nghiệp lâu dài sang giảng dạy nếu yêu thích công việc này, kể cả với người xuất phát từ ngành nghề khác.

6.2. Thách thức

• Thu nhập và lịch dạy không ổn định vì phụ thuộc vào hợp đồng ngắn hạn, dễ gián đoạn khi hết học kỳ, hết mùa tuyển sinh hoặc hết chương trình đào tạo.
• Thiếu các phúc lợi dài hạn như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế do đơn vị thỉnh giảng chi trả.
• Áp lực cân bằng giữa công việc chính và công việc thỉnh giảng, nhất là với cán bộ, công chức, viên chức phải xin phép và bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ ở nơi công tác.
• Khó xây dựng gắn kết lâu dài với học sinh, sinh viên và nhà trường so với giáo viên, giảng viên cơ hữu do thời gian tiếp xúc hạn chế.
• Cần liên tục cập nhật kiến thức, phương pháp sư phạm để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các cơ sở đào tạo, dù ở bậc phổ thông hay đại học.

Cơ hội và thách thức khi làm giáo viên/giảng viên thỉnh giảng

Tóm lại, thỉnh giảng là cơ hội để các chuyên gia, giáo viên và giảng viên chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn tại nhiều cơ sở giáo dục khác nhau, đồng thời tạo thêm nguồn thu nhập và phát triển chuyên môn. Tuy nhiên, để trở thành giáo viên/giảng viên thỉnh giảng, người dạy cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật và thỏa thuận với đơn vị mời giảng.

Hy vọng những thông tin trên của JobsGO đã giúp bạn hiểu rõ thỉnh giảng là gì, cũng như các quy định và cơ hội của công việc này.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo viên, giảng viên đã nghỉ hưu có được mời thỉnh giảng không?

Có, giáo viên hoặc giảng viên đã nghỉ hưu vẫn có thể được mời thỉnh giảng nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn nhà giáo và điều kiện chuyên môn theo quy định, vì lúc này họ không còn ràng buộc công việc chính ở nơi khác.

2. Hợp đồng thỉnh giảng có thời hạn tối đa bao lâu?

Pháp luật hiện hành không ấn định thời hạn tối đa cho hợp đồng thỉnh giảng, dù áp dụng cho giáo viên phổ thông hay giảng viên đại học; thời hạn do hai bên thỏa thuận, thường theo học kỳ, năm học hoặc theo tiến độ môn học, chuyên đề cụ thể.

3. Giảng viên thỉnh giảng có được tham gia hội đồng chấm luận văn không?

Có, nếu đáp ứng điều kiện về công trình khoa học, sách chuyên khảo, đề tài nghiên cứu đã nghiệm thu hoặc kinh nghiệm chuyên môn phù hợp theo quy định của quy chế đào tạo sau đại học; quy định này áp dụng riêng cho giảng viên thỉnh giảng bậc đại học.

4. Người nước ngoài có được thỉnh giảng tại Việt Nam không?

Có, pháp luật khuyến khích mời nhà giáo, nhà khoa học là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài đến giảng dạy theo chế độ thỉnh giảng, cả ở bậc phổ thông lẫn đại học.

(Theo JobsGO - Nền tảng tìm việc làm, tuyển dụng, tạo CV xin việc)