Bảo hiểm xã hội tự nguyện là gì? Chi tiết chế độ BHXH tự nguyện

Bảo hiểm xã hội tự nguyện là giải pháp an sinh ưu việt giúp người lao động tự do có cơ hội hưởng lương hưu, đảm bảo một cuộc sống ổn định và an nhàn khi về già. Đây được xem là một lựa chọn “dự phòng” tài chính thông minh cho tương lai của bạn. Bài viết này sẽ cung cấp đầy đủ thông tin về quyền lợi, mức đóng mới nhất và hướng dẫn chi tiết cách tham gia.

1. Bảo hiểm xã hội tự nguyện là gì?

Bảo hiểm xã hội tự nguyện là hình thức bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, dành cho công dân Việt Nam tham gia trên tinh thần tự nguyện. Khi tham gia, bạn được quyền linh hoạt chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với khả năng tài chính của bản thân. Đặc biệt, Nhà nước còn có các chính sách hỗ trợ chi phí đóng để khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia.

Bảo hiểm xã hội tự nguyện là gì? Có nên đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện?

2. Đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

Theo khoản 4 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, những người sau đây có thể mua bảo hiểm xã hội tự nguyện:

• Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và hiện không hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hoặc các khoản trợ cấp hằng tháng khác.
• Người lao động, cán bộ, công chức, viên chức đang trong thời gian tạm hoãn hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, ngoại trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trong thời gian tạm hoãn.

3. Bảo hiểm tự nguyện có mấy chế độ?

Theo Luật BHXH 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025), người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng các chế độ: Hưu trí, tử tuất, thai sản. Ngoài ra, người tham gia còn có thể được hưởng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động. Cụ thể:

3.1. Chế độ hưu trí

Đây là quyền lợi quan trọng nhất, đảm bảo thu nhập ổn định cho người tham gia khi hết tuổi lao động.

• Quyền lợi:

• Hưởng lương hưu hàng tháng.
• Nhận BHXH một lần (nếu không đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc có yêu cầu).
• Bảo lưu thời gian đóng BHXH.

• Điều kiện hưởng lương hưu:

• Người tham gia chỉ cần đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên (thay vì 20 năm như trước) và đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định là sẽ được hưởng lương hưu.
• Tuổi nghỉ hưu năm 2026: Nam là đủ 61 tuổi 7 tháng; Nữ là đủ 57 tuổi.

• Mức hưởng lương hưu hàng tháng:

• Mức hưởng được tính theo công thức: Tỷ lệ hưởng x Mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.
• Tỷ lệ hưởng tối đa là 75%. Mức đóng càng cao, thời gian đóng càng dài thì lương hưu nhận được càng cao.

• Quyền lợi khác:

• Được cấp thẻ BHYT miễn phí trong suốt thời gian nhận lương hưu, với mức hưởng lên đến 95% chi phí khám chữa bệnh.
• Lương hưu được Nhà nước điều chỉnh định kỳ dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tăng trưởng kinh tế.

3.2. Chế độ tử tuất

Chế độ này nhằm hỗ trợ tài chính cho thân nhân của người tham gia khi họ không may qua đời.

• Trợ cấp mai táng:

• Bằng 10 lần mức lương cơ sở (hoặc mức tham chiếu theo quy định mới) tại tháng người tham gia qua đời.
• Áp dụng cho người đã đóng BHXH tự nguyện từ đủ 60 tháng (5 năm) trở lên hoặc người đang hưởng lương hưu.

• Trợ cấp tuất một lần:

• Thân nhân được hưởng khi người tham gia (đang đóng, đang bảo lưu thời gian đóng hoặc đang hưởng lương hưu) qua đời.
• Mức hưởng được tính dựa trên số năm đã đóng BHXH: 1,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng cho mỗi năm đóng trước 2014 và 2 tháng cho mỗi năm đóng từ 2014 trở đi.

3.3. Chế độ thai sản

Nhiều người băn khoăn “đóng BHXH tự nguyện có được hưởng thai sản không”. Trên thực tế, bảo hiểm có hỗ trợ cho lao động nữ và gia đình khi sinh con.

• Điều kiện: Người tham gia đóng BHXH tự nguyện từ đủ 06 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh con.
• Mức hưởng: Lao động nữ sinh con hoặc lao động nam có vợ sinh con sẽ được nhận mức trợ cấp là 2.000.000 đồng cho mỗi con.

3.4. Chế độ bảo hiểm tai nạn lao động tự nguyện (tham gia thêm)

Đây là một chính sách hỗ trợ không bắt buộc, được Nhà nước khuyến khích người lao động không có hợp đồng lao động tham gia để được bảo vệ trước các rủi ro tai nạn trong quá trình làm việc.

• Đối tượng tham gia: Người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động.
• Mức đóng: Mức đóng được Nhà nước hỗ trợ, phụ thuộc vào mức hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện của người tham gia. Ví dụ, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo… chỉ cần đóng vài chục nghìn đồng mỗi tháng.
• Quyền lợi được hưởng: Khi không may bị tai nạn lao động, người tham gia sẽ được Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động chi trả các quyền lợi sau:

• Giám định mức suy giảm khả năng lao động: Được hỗ trợ chi phí giám định thương tật.
• Trợ cấp một lần hoặc hằng tháng: Tùy thuộc vào mức độ suy giảm khả năng lao động (từ 5% trở lên).
• Trợ cấp phục vụ: Dành cho người bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên và cần người chăm sóc.
• Hỗ trợ phương tiện trợ giúp sinh hoạt, dụng cụ chỉnh hình.
• Hỗ trợ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau điều trị.
• Trợ cấp tử tuất: Thân nhân được nhận trợ cấp một lần nếu người lao động tử vong do tai nạn lao động.

Quyền lợi bảo hiểm xã hội tự nguyện

4. Các mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện và phương thức đóng

Hiểu rõ về các mức đóng BHXH tự nguyện sẽ giúp bạn chủ động lên kế hoạch tài chính để đóng BHXH tự nguyện một cách hiệu quả.

4.1. Công thức tính mức đóng bảo hiểm tự nguyện

Mức đóng bảo hiểm tự nguyện hàng tháng được tính theo công thức sau:

Trong đó, tỷ lệ đóng 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất được áp dụng trên mức thu nhập tháng do người tham gia tự lựa chọn.

4.2. Quy định về mức đóng tối thiểu và tối đa

• Mức đóng tối thiểu (chưa hỗ trợ): Bằng 22% của mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn. Hiện nay, mức chuẩn này là 1.500.000 đồng/tháng. Do đó, mức đóng tối thiểu là: 22% x 1.500.000 = 330.000 đồng/tháng.
• Mức đóng tối đa (chưa hỗ trợ): Bằng 22% của 20 lần mức tham chiếu. Từ ngày 01/07/2026, mức tham chiếu được điều chỉnh lên 2.530.000 đồng/tháng, do đó mức thu nhập tối đa làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện là: 20 x 2.530.000 = 50.600.000 đồng/tháng. Vì vậy, mức đóng BHXH tự nguyện tối đa là: 22% x 50.600.000 = 11.132.000 đồng/tháng.

Nên đóng BHXH tự nguyện ở mức nào?

4.3. Mức Nhà nước hỗ trợ đóng

Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng dựa trên tỷ lệ % của mức chuẩn hộ nghèo nông thôn. Tỷ lệ hỗ trợ cụ thể cho từng nhóm đối tượng như sau:

4.4. Phương thức đóng BHXH tự nguyện

Để tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện người lao động có thể linh hoạt lựa chọn các phương thức đóng sau:

• Đóng định kỳ: Hàng tháng, 3 tháng, 6 tháng, hoặc 12 tháng một lần.
• Đóng một lần cho nhiều năm về sau (không quá 5 năm/lần).
• Đóng một lần cho những năm còn thiếu (tối đa 10 năm) đối với người đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ số năm đóng.

Cách đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện

5. Cách tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

Việc tự đóng bảo hiểm xã hội hiện nay rất đơn giản và tiện lợi với hai hình thức chính:

5.1. Đăng ký trực tiếp

• Địa điểm: Bạn có thể đến trực tiếp cơ quan BHXH quận/huyện nơi cư trú hoặc các tổ chức dịch vụ thu BHXH được ủy quyền như Bưu điện, Viettel…
• Hồ sơ, thủ tục đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện gồm: Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS), thẻ Căn cước công dân (CCCD) để đối chiếu thông tin.

5.2. Đăng ký trực tuyến

Bạn có thể thực hiện ngay tại nhà qua Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam:

• Bước 1: Truy cập Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam ( dichvucong.baohiemxahoi.gov.vn).
• Bước 2: Đăng nhập bằng tài khoản tài khoản BHXH cá nhân.

Truy cập trang thông tin BHXH và đăng nhập tài khoản

• Bước 3: Chọn mục “Đóng BHXH điện tử” và sau đó chọn “Đăng ký, đóng BHXH tự nguyện”.

Chọn “Đóng BHXH điện tử”

• Bước 4: Kê khai đầy đủ thông tin theo hướng dẫn, lựa chọn mức đóng, phương thức đóng, sau đó xác nhận và thực hiện thanh toán trực tuyến qua các ngân hàng liên kết.

Bảo hiểm xã hội tự nguyện là một chính sách nhân văn, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đến mọi người dân. Với các quyền lợi thiết thực về hưu trí, tử tuất và thai sản, bảo hiểm xã hội tự nguyện chính là “điểm tựa” tài chính vững chắc cho tương lai của bạn. Hãy chủ động tham gia ngay hôm nay để đảm bảo một cuộc sống an nhàn khi về già. Hy vọng bài viết của JobsGO sẽ hữu ích với bạn.

Câu hỏi thường gặp

1. Mức đóng BHXH tự nguyện tối thiểu là bao nhiêu?

Mức đóng thấp nhất hiện nay khoảng 165.000 – 264.000 đồng/tháng sau khi được Nhà nước hỗ trợ, tùy từng nhóm đối tượng.

2. Dừng đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện có thể đóng bù không?

Có. Nếu bạn tạm dừng đóng, bạn có thể đăng ký lại với cơ quan BHXH và đóng bù cho khoảng thời gian đã tạm dừng để duy trì quá trình tham gia liên tục.

3. Có nên mua bảo hiểm nhân thọ sau khi tham gia BHXH tự nguyện không?

Nên cân nhắc. BHXH tự nguyện là nền tảng an sinh cơ bản, tập trung vào hưu trí và các chế độ liên quan. Bảo hiểm nhân thọ có thể cung cấp sự bảo vệ tài chính toàn diện hơn trước các rủi ro về sức khỏe, bệnh hiểm nghèo, tai nạn, đồng thời là một kênh tích lũy tài chính linh hoạt. Kết hợp cả hai sẽ mang lại sự bảo vệ tối ưu nhất.

4. Cách dừng đóng BHXH tự nguyện?

Khi không có khả năng tài chính hoặc không còn nhu cầu, bạn có thể làm đơn xin tạm dừng đóng và nộp cho cơ quan BHXH để được bảo lưu thời gian đã đóng.

5. Ngừng đóng BHXH tự nguyện có mất BHYT không?

Không. Người tham gia vẫn được hưởng BHYT nếu tiếp tục đóng BHYT hoặc thuộc diện được cấp thẻ miễn phí.

(Theo JobsGO - Nền tảng tìm việc làm, tuyển dụng, tạo CV xin việc)